Downloads

Opinie

Weg met het nerd-isme! (05/01/2012)

Wie heeft de nerduitgevonden? Volwassenen natuurlijk!

Wie op school goede punten haalt, is een nerd. Wie goed is met computers, is een nerd. Wie liever piano speelt dan op café gaat, is een nerd … Waar komt dat nerd-isme toch vandaan? Volgens de Amerikaanse therapeut en onderzoeker David Anderegg ligt de schuld volledig bij volwassenen. “Doordat ze zelf niet meer meekunnen met nieuwe technologie, maken ze een nerd van wie goed is in wiskunde of wetenschappen. Maar dergelijke stereotiepen kun je doorbreken.” David Anderegg raakt een onderbelicht punt aan in ons onderwijs: de motivatie en de attitude om iets echt te willen kennen en kunnen. Reactionaire onderwijsdenkers schieten op leerlingen ('ze zetten zich niet in') of op onderwijsvernieuwing ('scholen moeten circussen of wellness-centra zijn'), maar daar gaat het niet om.


Meer lezen? Check www.pienternet.be (blog)


Reageer nu!

Sprekend leren (27/11/2011)

Op de HSN-conferentie gaf ik een sessie over sprekend leren. De slides van de HSN-presentatie kun je via de hyperlink links op dit scherm downloaden (gezipte PowerPoint met viewer, je hebt het programma zelf dus niet nodig). Vrij bruikbaar mits bronvermelding.

Reageer nu!

Taal en leren (01/09/2011)

Waarom spreken en luisteren zo cruciaal zijn om te leren (en les te geven)

Voor wie interesse heeft: dit is de Nederlandse vertaling van een artikel van prof. Neil Mercer (Universiteit Cambridge) over het cruciale belang van sprekend leren. Mercer analyseert de vaak gebrekkige conversatietechnieken tussen leraren en leerlingen enerzijds en tussen leerlingen onderling anderzijds. Hij breekt een lans voor basisregels die sprekend leren optimaliseren. In zijn onderzoek en experimenten in scholen bewijst hij de meerwaarde hiervan. Check /neejandertaal_admin/spaw2/uploads/files/Artikel%20Neil%20Mercer.pdf
Overname van dit artikel is toegestaan, mits vermelding van de auteur en van deze bron (www.neejandertaal.be).

Reageer nu!

Kennisniveau Vlaamse leerlingen daalt? Daar gaan we weer! (30/08/2011)

Het kennisniveau van onze leerlingen gaat er drastisch op achteruit. Dat bloklettert Het Nieuwsblad op basis van een enquête bij 5000 leraren. In 2007 raasde dezelfde ongenuanceerde kreet wekenlang door medialand en en passant door heel wat lerarenkamers. En net zoals toen vermoed ik dat het niet lang zal duren voor behoudsgezinde onderwijscriticasters uit hun holen zullen kruipen om de vernieuwingen van de voorbije decennia als Grote Schuldigen met enkele oneliners neer te halen.


Wie geen oneliners zoekt maar duiding en nuance in het debat, nodig ik graag uit de interviews te lezen die ik voor Klasse afnam toen het debat volop woedde (en toen er in Klasse nog ruimte was voor diepgang en nuance, de Man Bijt Hond terreur heeft zelfs dat magazine nu al een jaar lang aangevreten). Je vindt ze op http://www.klasse.be/leraren/blog.php?q=6329-Kennen-leerlingen-minder-dan-vroeger. In Taalschrift liet ik mijn eigen visie op de zaak ook even los (http://taalschrift.org/discussie/001344.html). Voor een goed begrip: de discussie focuste toen nogal sterk op de al of niet scheefgetrokken balans tussen kennis en vaardigheden in de lessen. Sindsdien is er in die balans overigens nog een factor bij gekomen, als hij er al niet altijd geweest is, met name attitude.

Vlak na de publicatie van het kennisalarm in het Nieuwsblad hoorde ik in het VRT-Journaal een reactie uit een school. Letterlijk herinner ik het me niet meer, maar er werd gepleit voor meer kennisonderwijs en minder nadruk op vaardigheden en attitude. Een vreemde paradox, vind ik. Is attitude dan niet het sleutelwoord als het om willen leren en kennen gaat? Maar goed, eerst dit: nee, de leerlingen van vandaag kennen hoegenaamd niet minder dan vroeger. Ze kennen wel àndere dingen dan de leerlingen van vorige generatie(s). Met de e-stroom van informatie, de sociale netwerken en de ruime beschikbaarheid van bronnen hebben leerlingen waarschijnlijk zelfs nog nooit zoveel gekend als vandaag. Deze belangrijke nuance ontbreekt compleet in een statement als 'het kennisniveau van leerlingen daalt'. Allicht bedoelt men eigenlijk schoolse kennis en meer bepaald zelfs het soort schoolse kennis dat maatschappelijk het snelst zichtbaar en het eenvoudigst meetbaar is: de Nederlandse spelling, de vervoeging van Franse werkwoorden, de regel van drie.

In die zin verraadt zich een probleem dat veel complexer en genuanceerder is dan een enquêtecijfer kan duidelijk maken. Als voorbeeld neem ik de kennis van de Nederlandse spelling. Uit het onderzoek Jeugd & Taal van de Nederlandse Taalunie, in 2009, blijkt duidelijk dat jongeren vandaag functioneler kijken naar taalgebruik dan vroeger (idem volgens mij waar wat leren in de bredere zin betreft). Ze beseffen dat ze hun taal moeten verzorgen in bepaalde situaties en doen daar ook hun best voor. In andere situaties doen ze dat niet, omdat het volgens hen helemaal niet hoeft, dus ook niet als ze chatten, sms'en of berichten plaatsen op Facebook. Maar zo duidelijk zijn die situaties voor hen niet afgelijnd. Het onderwijs is dat functionele denken bovendien onvoldoende gevolgd om hen dat duidelijk te maken. Het houdt soms nog heel stevig vast aan een impliciet dogmatische visie op taalgebruik, die zijn toppunt bereikte in het ABN-denken van de jaren 70: je hoort je taal te verzorgen en op school leer je hoe dat moet. Het zou me een boek kosten om dit argument volledig uit te diepen, maar als jongeren momenteel iets niet of onvoldoende kennen, dan is het precies in welke situaties zij hun taalregister moeten aanpassen en hoe dat register er dan moet uitzien. Enkel als voor hen duidelijk is wat ze wanneer moeten kennen, zullen ze voldoende gemotiveerd kunnen worden om daar moeite voor te doen. Leren is in die zin nog meer dan vroeger een attitudekwestie en (dus) nog veel meer dan vroeger een motivatiekwestie. Meer kennis dan vaardigheden en attitudes? Nee, laat vooral de aandacht voor attitudes niet vallen, maar koppel die aan motivatie.

Motivatie is voor mij al jarenlang hét codewoord in onderwijs aan kinderen en jongeren. Het was ook de leidraad toen we met een enthousiast team de lessen van Neejandertaal maakten.  Motivatie speelt in mijn ogen het sterkst bij onderwijs aan jongeren. Als vooral leraren van het secundair onderwijs volgens de Nieuwsblad-enquête aan de klaagmuur staan, dan is dat geen toeval. Om allerlei redenen zijn pubers nu eenmaal het moeilijkst te motiveren om te leren. De puber van vandaag leeft in een samenleving die individuele vrijheid tot een god heeft verheven. Bovendien leeft hij in een marktgerichte context die een sterke nadruk legt op het functionele van kennis. Ten slotte loopt de puber van vandaag tegen dingen aan waarvan we de impact nog onvoldoende kennen: anders geëvolueerde gezinssituaties, een versnipperde moraal, hechtingsproblemen, existentiële twijfels... Daar mag je als school, als leraar niet tegenin gaan door aan onderwijsdogma's vast te houden en leerlingen daarop te beoordelen ('Ze kennen niks meer'). Je moet er integendeel mee werken. Ik bedoel wèrken, niet het hoofd buigen. En vooral: je kunt er niet van uitgaan dat leerlingen vanuit een vermeende leer-ethos kritiekloos zullen leren wat ze wordt voorgekauwd. Wel mag je er nog altijd van uitgaan dat ze graag en intens zullen leren wat ze zinvol vinden. Motiveren is in die zin meer dan ooit een kunst geworden en wat mij betreft kan een gepassioneerd en professioneel sterk leraar in de slipstream daarvan nog veel meer overbrengen dan wat leerlingen nuttig vinden. Maar precies dat laatste is allicht nog een fundamenteler debat: wat moet een mens die na de komst van internet is geboren eigenlijk kennen, kunnen en voelen?


Reageer nu!

Eén op de zes laatstejaars haalt eindtermen Nederlands niet (01/07/2011)

Hoe goed zijn achttienjarigen als het op lezen, luisteren en spreken aan komt? De overheid peilde dat bij 4000 leerlingen. De resultaten: op het einde van de derde graad aso-tso-kso bereikt in totaal 83 procent van de leerlingen de eindtermen voor lezen en luisteren.

Moeten we daar vrolijk over doen? De algemene media brengen het nieuws veelal negatief: “Eén op de zes laatstejaars van het secundair onderwijs in Vlaanderen haalt de eindtermen Nederlands niet. (Gazet Van Antwerpen, deredactie.be …). De overheid zelf zet een roze bril op: “Ruim vier op de vijf jongeren zijn op het einde van het secundair taalvaardig genoeg om taken in het dagelijks leven uit te voeren. (klasse.be)”

Mijn mening? Eindtermen zijn en blijven minimumdoelen, je kunt er met deze resultaten dus niet optimistisch over doen. Leraren willen bovendien weten waar het schoentje knelt én waarom het knelt. Maar jammer genoeg lees ik nergens, verwonderlijk genoeg zelfs niet in Klasse, een analyse van de resultaten. Nochtans organiseert het ministerie na elke eindtermenpeiling een colloquium met leraren én deskundigen die samen die analyse maken. Zo blijkt dat vooral onderwijs begrijpend lezen te kort schiet. Zo kunnen leerlingen wel een tekst lezen en achteraf informatie reproduceren uit die tekst, maar een tekst samenvatten of verbanden leggen met andere informatie lukt ze veel minder goed. Die tekortkomingen starten al in het lager onderwijs en zetten zich door in het secundair. 

Reageer nu!

Nieuw project: actualiteit doet leerlingen beter (en liever) lezen (09/08/2011)

Leerlingen kijken meer naar het Journaal, grijpen meer naar de krant en lezen liever teksten, die ze bovendien beter begrijpen. Tenminste als je ze elke week actuele teksten op maat voorschotelt en daar de juiste leesopdrachten aan koppelt. Dat zijn de conclusies na het project Nieuwsbegrip dat dit schooljaar van maart tot mei in tien Vlaamse scholen proef liep. “De lessen begrijpend lezen zijn eindelijk weer boeiend”, zeggen leraren en leerlingen. Leraren merken ook dat leerlingen beter lezen. Daarom wordt het project uitgebreid: vanaf 1 september kan elke Vlaamse school ermee aan de slag. Basisscholen en de b-stroom van het secundair onderwijs krijgen wekelijks actuele artikels op verschillende leesniveaus, met bijbehorende leesopdrachten. Tot 1 december gratis en zonder verplichtingen. Check www.nieuwsbegrip.be voor meer info en voorbeelden. Inschrijven kan nu al via aanmeldennieuwsbegripvlaanderen@cedgroep.net.

1 reactie